• Dolar
  • Euro
  • BIST
Facebook Twitter

Trump - Erdoğan Görüşmesi Nelere Gebe?

NADİR ULUS

NADİR ULUS

24 Nisan 2017 Pazartesi 18:37
0 0

Trump’ın İran ve Suriye Politikası Eksenindeki Stratejik Hamleleri

 

Şu aralar ABD'de, Trump’ın hedefine İran'ı koyduğu, nükleer meselelerindeki uyumlu tavrı bir kenera, İran'ın Orta Doğu'da her sorunun arkasında yer aldığı değerlendirilmekte. Trump'ın Pentagon kökenli yakın kurmayları, radikal dinci terörün yanında İran tehdidinin bertaraf edilmesini de asli öncelik olarak görmekte. Bu sebeple Trump, Suriye'de İran destekli Esad'ın yönetimden düşürülmesi, Irak'ta ise İran'ın sınırlı etkisinin bulunduğu Kürt bölgesinin bağımsız olması adına stratejik adımlar atmakta. Tabiki Peşmergenin askeri olarak desteklenmesi bu adımların içerisinde, bu sayede Peşmerge bölgedeki Irak ordusu ve Şii Haşdi Şabi milisleri karşısında dengeleyici güç oluşturabilecek. Bu kapsamda ABD, geçen hafta Peşmerge'ye 300 milyon Dolar değerinde silah desteği verilmesi yönünde bir anlaşma yaptı. Ayrıca büyük abi İngiltere ve Almanya gibi Batılı ülkelerin K.Irak yönetimi ile dirsek temasları arttı, muhtemel bağımsızlık yolunda askeri ve siyasi destek odaklı görüşmeler yapılıyor.

 

Trump yönetimi, iktidara geldiğinden beri iç siyasette sancılı bir süreç geçiriyor, hem siyaseten bir rahatlama hem de seçmen tabanında popularitesini artırma adına Trump'ın tam da bu dönemlerde bir sansasyonel başarıya imza atma isteği/zorunlulugu var. Bu DEAŞ'in Suriye'de bitirilmesi, Bagdadi'nin yakalanması, Suriye'nin kuzeyinde Kürdistan'ın kurulması ve eş zamanlı olarak Suriye'de siyasi bir uzlaşı dönemi olabilir

 

Rusya devlet nişanı almış, Putin’e çok yakın bir isim olan ABD'nin yeni Dışişleri Bakanı Rex Tillerson'un yaptığı ilk Rusya ziyaretinden sonra Rus Dışişleri Bakanı Lavrov, ‘’Rusya ve ABD’nin Suriye krizinin siyasi çözümü konusunda ortak görüşe sahip oldukları"nı söylemesi boşuna değil. Zaten Rusya için vazgeçilmez olan Esad değil, Suriye'nin kıyı şeridindeki yani Lazkiye gibi batı kentlerinde hakimiyet, dolayısıyla Ruslar açısından özerk Kürt bölgeleri bir sorun teşkil etmiyor

 

İran'ın Manevraları

 

İran, Suriye ve Irak'ın kuzeyindeki Kürt bölgelerinde ağırlığını Haşdi Şabi milis gücü vasıtasıyla artırmaya başladı, muhakkak ki bu hareketlenme ABD'nin bölgede etkinliğini artırması ile eş zamanlı gerçekleşmekte. Irak merkezi hükümeti üzerindeki etkinliğini kullanan İran, DEAŞ ile mücadele kisvesi altında Haşdi Şabi milis gücünü Irak ordusuna dahil etmiş ve Kürt bölgelerinde varlığını gittikçe artırmaktadır. Ayrıca bu milis güç, agresif bir tavır izleyerek bir oldu bitti ile bölgeye yerleşerek Şiileştirme faaliyetlerine hız verdi. Son dönemlerde Şii Haşdi Şabi milislerinin Şengal’de Peşmerge mevzilerini bombalamaları, Musul sınırındaki KYB bürosuna saldırarak Kürdistan bayrağını indirmeleri, Irak askelerlerinin kıyafetlerini giyerek Musul’da Sünni Arapların arsalarını zorla satın almaları ve söz konusu arsalara karargah ve Şii camileri (Hüseyniye) yapmak için kullanmaları, Haseke ve Kamışlı kentlerinde Suriye Ordusu'na bağlı Şii Haşdi Şabi Birliği kurulması hep bu amaca matuf hareketlerdir.

 

Manivela Türkiye

 

Böyle bir ortamda ABD'nin hem DEAŞ hem de İran ile mücadelede kullanacağı kozlardan biri de Türkiye. İran'ın oyun sahasının merkezi, Esad yönetimi, Irak merkezi yönetimi ve şimdilerde Irak'ın kuzeyi. ABD, Barzani ve Türkiye ile İran'ın bölgedeki etkisini kırmaya gayret etmekte, aslında İran için de atılması gereken ilk adım K.Irak olsa gerek. Çünkü K.Irak'ın bağımsız olması demek sonraki adım olarak K.Suriye'nin bağımsız olması, güçlü bir Kürdistan ve İran'ın Kürt azınlığının bundan etkilenmesi demek, ayrıca bağımsız bir Kürdistan ABD ve İngiltere gibi batı ülkelerinin bölgede tam saha pres yapması anlamına gelmekte. 

 

Peki bu denklemde Türkiye'nin konumu ne olacak? 

 

Muhtemelen Mayıs ayında yapılacak Trump-Erdoğan zirvesinde bu belli olacak. Erdoğan, referandum sayesinde, olası erken seçimde koltuğu sağlama almak adına hangi kesimlerden oy devşirebileceğinin provasını yaptı, milliyetçi taban mı yoksa Kürt seçmen mi, referandum sonucunda anlaşıldı ki hedef Kürt seçmen. Referandum sonrasında milliyetçi cepheye ihtiyacı kalmayan ve G.Doğu'da Kürt seçmen nezdinde oylarını artıran RTE'nin önceliğini PKK'ya Şengal’de yapılacak bir operasyondan, Trump’ın isteğiyle DEAŞ'a çevirmesi muhtemel, hatta bu konuda hevesli bile denebilir. ABD'nin Suriye'deki havalimanını bombalaması sonrasındaki RTE'nin "Emret Komutanım" tavrı sanırım herkesin hafızasında. Ayrıca ABD, Türkiye’nin PYD'ye karşı olan tutumundan rahatsız, bu konuda RTE'nin kulağı çekileceği, RTE'nin ABD seyahati sonrasında dozajı düşürerek söylemlerini 'Eyy! İran'a, 'Eyy! DEAŞ'e çevirmesi,TSK'nın YPG'nin Rakka operasyonuna destek vermesi olası.

 

Bunun yanısıra görüşmede talep edilmesi muhtemel diğer bir konu, Irak'ın kuzeyinde Kürdistan'ın bağımsızlığı sürecinde ayakbağı olunmaması, Türkmenlerin kışkırtılmaması, uzun dönemde Musul ve Kerkük'ün Kürdistan'a ilhakı sürecinde destek verilmesi, Kürdistan yönetimine ekonomik ve askeri destek verilmesi, Kerkük petrolünün İran'a kaptırılmaması. Musul operasyonu sonrası bölgenin imar ve iskanında Kürdistan'a yardımcı olunarak, İran ve merkezi Irak yönetiminin oyun dışında bırakılması. 

 

Ancak Trump'ın ikinci vatanı İran olan Erdoğan'a ne kadar güvenebileceği soru işareti, bu nedenle Trump’ın Zarrab, Atilla Hakan, F. Gülen kozlarını elinde tutarak RTE'den tavizler koparacağı, karşılığında ise bir basın açıklaması yaparak "müttefik Türkiye ile diyaloğun süreceği ve teröre karşı birlikte hareket edileceği" hikayelerini anlatacağı aşikar. Anlayacağınız bu ikiliden alacaklı taraf Trump, Erdoğan değil. 

 

RTE'nin Zarrab'ın ve Atilla Hakan'ın bırakılması, F.GULEN'in iadesi taleplerine gelince, Trump istese de ABD yerleşik devlet sisteminin bunlara müsaade etmesi zor. Bu nedenle, Trump ile görüşmeden alınacak dersle, gelecekte ABD hukuk sisteminden gol yememek adına, ABD dönüşünde RTE'nin Zarrab ve bazı eski bakanların kendisini kandırdığını söylemesi de muhtemel. Bu sayede AKP içinde de bir operasyonun haklı gerekçeleri bulunmuş, Trump’ın kontrolü dışında ABD'den gelecek suçlamalar boşa çıkartılmış olacak.

YAZARIN DİĞER YAZILARI
YORUMLAR
YORUM EKLE

captcha